AYDIN TARİHİNE IŞIK TUTACAK BİR BELGE İLKDEFA YAYINLANDI
AYDININ EMİR MENTEŞE TARAFINDAN FETHEDİLİŞİNİ ANLATAN BİZANS KAYNAKLARINDA GEÇEN BİR MEKTUP 1281
FOKİANOS'un TRALLESLE İLGİLİ MEKTUBU
Biz doğudaki askerlere, halkı toplayıp Trallea şehrini savunmamız emredildi. Saygıdeğer Büyük Domestikos Dük Michael Tarchiniotis'in komutası altına yerleştirildik.
Güçlü atlı ve kendi kendine yeten savaşçılar olan, hızlı hareket eden, her zaman yakın dövüşten kaçınan, ancak acımasız bir gizli savaşa girişen Türkmenler, Menderes boyunca Efes'e kadar akınlar başlattı. Köylerimiz ve mülklerimiz bir kez daha yağmalandı ve yakıldı. Kötü korunan kaleler yıkıldı. Hıristiyanlar acı çekiyordu, Şehirden hiçbir erzak yoktu, hiçbir yardım yoktu, tam tersine General Logothetis'in vergi tahsildarları sanki savaşımız yokmuş gibi vergilerin tamamını talep ediyordu ki bu da bizi kızdırdı ve küstürdü.
Kırsal bölge ıssızdı. O kış [1281/82] korkunçtu, veba ve kıtlık biçildi...
Bu açlık kışında, Trallei'deki insanlar arasında canavarlar ve alametlerle ilgili söylentiler ve hikayeler dolaşıyordu. Ve işte olanlar:
Bu söylentilerden biri, geceleri şehrin ıssız sokaklarında dolaşan ve duvarlarda yanan bir meşalenin belirdiğinden söz ediyordu. Kimse meşaleyi tutan birini göremiyordu ve ona yaklaşmaya cesaret eden herkes ortadan kayboluyor ve sonra başka bir yerde yeniden ortaya çıkıyordu. Korku yükseldi, gece devriyeleri ve nöbetler o kadar korkutuldu ki, malzeme sorumlusu, ibret olsun diye hizmeti reddedenlerin kırbaçlanmasını emretti. Ancak aşağıdaki mucize gerçekleşti. Kale muhafızının doğuştan sağır ve dilsiz olan kardeşi, bir gece yolda yanan hayalet meşaleyle karşılaştı. Başkomutan zırhı giymiş, uzun boylu, asil bir adamın kendisini tuttuğunu ancak o açıkça görebiliyordu. O, tüm Doğu Yunanlılarının sevgilisi ve sevgilisi Bay Ioannis Vatatzis Laskaris'ten başkası değildi.28 yıldır ölü olan İznikli Asileus, kendisini duyan sağır adama, Hıristiyanların korkmaması gerektiğini, inanç sahibi olmaları gerektiğini, çünkü kâfirlerin başına büyük bir kötülük geleceğini ve Haç'ın kazanacağını açıkça söylediğini söyledi. Ve sağır ve dilsizlerin sanki her zaman duymuş ve konuşmuş gibi duyup konuştuğu o geceden itibaren herkes mucizeye inandı, çünkü Minorasya halkı için Bay Ioannis Vatatzis Merhametli bir aziz ve mucize yaratandır.
Yanan bir meşale görmediğim ve kale bekçisinin kardeşiyle ancak mucizeden sonra, duyup konuşurken tanıştığım için hiçbir şeyi doğrulayamıyorum veya inkar edemiyorum.
Ama bu mucize, Despot'um, Hıristiyanlara güç vermek yerine, onları duvarlardaki müstahkem mevzilerden vazgeçirdi, bazı rahiplerin, özellikle de yaşlı adamların tavsiyeleriyle kiliselerde ayinlere ve gecelemelere başladı.
Emir Mendes'in önderliğinde geri dönen Türkler, sıkı bir kuşatma başlattı. Sonra gün geçtikçe şehrin kırk bin ruhu için dayanılmaz hale gelen susuzluk acısı başladı.
Uyarılarımıza rağmen, mucize karşısında aklını kaybetmeyenlerimiz giderek daha fazla savaşmayı reddettiler ve biz subaylar şiddete başvurmakla tehdit ettiğimizde keşişler kalabalığı öfkelendirdi ve aramızdaki Hıristiyanlar neredeyse öldürülüyordu. ...
Tralles düştü ve büyük bir katliam yaşandı. Ve katledilmeyenler ise yirmi bin can köle olarak alındı. Yıkımlarımız ve aşağılanmalarımız sonsuz…
